KİTAPLAR
SUT SIĞIRCILIĞI-YETİŞTİRME
SIGIR BESICILIGI
KEÇİCİLİK
KOYUNCULUK
BROSURLER
SÜRÜ YÖNETİMİ
BİLGİ NOTLARI
ÖĞRENCİ ÇALIŞMALARI
VIDEOLAR
Sığırlardan Alınan Ölçüler ve Ölçme

 

Sığırlardan Alınan Ölçüler ve Ölçme

Doç.Dr.Serap GÖNCÜ

Bir zooteknist için ölçüm ve tartım çok kere gerekli ve yardımcı bir kaynak olabilir. Kısaca özetlemek gerekirse hayvanların öçülmelerinin yararları;

  • Hayvanlara değer biçilmesinde temel kaynak oluşturur.
  • Ölçme yoluyla hayvanın vücut yapısını daha ilmi bir şekilde anlamak ve açıklamak mümkündür.
  • Çeşitli yörelerde yetiştirilen hayvanları ve işletmeleri karşılaştırmak olanağı vardır.
  • Yetiştiricinin hayvanları hakkında gerekli kararları almalarında yardımcı olur.
  • Bilimsel çalışmalarda gereklidir.
  • Değer biçmeye alışmak isteyenlere yardımcı olur.

 

Ölçme için üç alet ve tartım için kantar gereklidir. Bunlar;

1 ) ölçü bastonu

2 ) ölçü pergeli

3 ) ölçü şerididir  

   

            Ölçü şeridi                                          Ölçü bastonu

 Sığırların ölçülmeisnde, kantar olarak genellikle bir tonluk kantar kullanılmakta ve hayvanın rahatça ölçülebilmesi için etrafı bir çitle çevrili kantarlar tercih eidlmektedir. Kantarın en az 1 kilograma kadar hassas olması gerekir. Buzağılarda ise 300 kg çekerli teraziler daha hassas ölçüm amacıyla tercih edilmektedir.

Ölçü alınırken hayvanın sakin olması, düz bir yerde normal duruş göstermesi önemlidir. Ayakların dik olması ve kullanılan ölçü bastonunun da yükseklik ölçüleri alınırken dik tutulması gerekir. Ölçü alınırken hayvanlara iyi davranmalı, ürkek ve korkak hayvanları sakinleştirecek şekilde hareket edebilirler. Güvenilir ölçü elde etmek için ölçülerin alındığı yerlerin iyi bilinmesi gerekir. Bunlara dikkat edilmez ise ölçümler hatalı olur ve sonuçlara güvenilmez.

 Hayvanlardan genellikle yükseklik,  genişlik, uzunluk ve derinlik ile çevre ölçüleri alınmaktadır.

 1 ) Yükseklik ölçüleri (ölçü bastonu ile alınır) (Şekil 1 ve Şekil 2)

-Cidago yüksekliği: Cidagonun en yüksek noktasından yere kadar olan dikey mesafe

- Sırt yüksekliği: Son sırt omuru diken çıkıntısı ile yere kadar olan dikey mesafe

-Sağrı yüksekliği: Sağrı kemiğinin en yüksek noktasından yere kadar olan dikey mesafe (Şekil 1)

  

 Şekil 1. Sağrı Yüksekliği ( ölçü bastonu ile alınır )

 

Kuyruk sokumu: Kuyruk kaidesinin en yüksek noktasından yere kadar olan düz mesafe

 

  • Göğüs kafesi uzunluğu: Omuzucu mafsalından son yalancı kaburganın kavdal noktasına kadar olan mesafe

    Sağrı uzunluğu: Kalça kemiğinin cranial noktasından tuber ichii’nin kavdal noktası arası

     

    Şekil. 2. Yükseklik ölçüleri (ölçü bastonu ile alınır)

     

    2 ) Genişlik ölçüleri (ölçü pergeliyle alınır) (Şekil 3)

    • Kürekler arası genişlik ( ölçü  bastonu  ile alınır ):
    • Ön  sağrı genişliği ( tubercoxae ) : Kalçalar arasındaki açıklık 
    • Orta  sağrı  genişliği (  trohanter  majör  posterior ) : Trohanter majorlar arasındaki açıklık
    • Arka  sağrı  genişliği (  tuberichii ) : Tuber ichii’lerin dış kenarları arası

     Şekil 3.  Genişlik ölçüleri  (ölçü pergeliyle alınır)

     

    3 ) Derinlik ölçüleri (ölçü bastonu ile alınır) (Şekil 4)

    -Göğüs derinliği: Omuz arkasında cidago ile göğüs kemiği arasındaki dikey mesafe

    - Göğüs çevresi: Şeridi kürekler arkasında gövde etrafında dolaştırmak suretiyle

    - İncik çevresi: İncik kemiğinin en ince yerindeki çevresi

     

    Şekil 4.  Derinlik ölçüleri (ölçü bastonu ile alınır)

     

     4 ) Baş ölçüleri

    • Baş uzunluğu : ( Meme dahil )  alın çıkıntısının en yüksek noktasından üst  dudağın  alt  kenarına  kadar  olan  mesafe, pergelle
    • Baş genişliği: Başın  en  geniş  yerinde  ölçülen  genişlik, pergelle
    • Alın  uzunluğu: Alın  çıkıntısının  en  yüksek  noktasından  gözlerin  iç  açılarını  birleştiren  mevhum  hat  arasındaki  mesafe, pergelle
    • Yüz  uzunluğu : Gözlerin  iç  açılarını  birleştiren  mevhum  hattın  ortasından  üst  dudağın  alt  kenarına  kadar  olan  mesafe, pergelle
    • Boynuz  uzunluğu : ( Dıştan  eğri  )  ölçü  şeridin dıştan  boynuzun  inhinalarına  tatbik  ederek  dipten  uca  kadar  olan  mesafe, şeritle
    • Boynuz  çevresi : (  Kaidede  ) şeritle  kaidede  ölçülen  çevre
    • Boynuzlar  arası  genişlik : Boynuzların  kaideleri  arasındaki  mesafe, şeritle 
    • Kulak  ölçüleri  Dış  taraftan  kulağın  kaidesi  ile  ucu  arası, şeritle 

     5 ) Uzunluk ölçüleri :

     Vücut  uzunluğu (Şekil 5)

     

    Şekil 5.  Uzunluk  ölçüleri ( ölçü  bastonu ile  alınır )

     

    6 ) Çevre  ölçüleri (Şekil 6)

    • Göğüs  çevresi
    • İncik  çevresi

     

    Şekil 6. Göğüs ve İncik Çevresi

        

    Genel  proporsiyon  endeksleri  grubu

    1 ) Yandan  vücut  form  endeksi   : Cidago  yüksekliği x 100 / Vücut  uzunluğu

    2 ) Önden  vücut  form  endeksi    : Arka  göğüs  genişliği x 100 / Cidago  yüksekliği

    3 ) Yandan  gövde  form  endeksi : Göğüs  derinliği x 100 / Vücut  uzunluğu

    4 ) Önden  gövde  form  endeksi   : Arka  göğüs  genişliği x 100 / Vücut  uzunluğu

     5 ) Gövde  tıknazlık  endeksi         : Vücut  uzunluğu x 100 / Göğüs  çevresi

    6 ) Göğüs  derinlik  endeksi           : Göğüs  derinliği x 100 / Cidago  yüksekliği

    7 ) Kaburga  bükeylik  endeksi      : Arka  göğüs  genişliği x 100 / Göğüs  derinliği

       

     Kısmi  proporsiyon  endeksleri  grubu

    8 ) Göğüs  kafesi  uzunluk  endeksi : Göğüs  uzunluğu x 100 / Vücut  uzunluğu-sağrı uzun.

    9 ) Göğüs  kafesi  endeksi                : Göğüs  derinliği x 100 / Göğüs  uzunluğu

    10 ) Sağrı  genişlik  endeksi              : Arka  sağrı  genişliği x 100 / Ön sağrı  genişliği

    11 ) Orta  sağrı  genişlik  endeksi      : Orta  sağrı  genişliği x 100 / Ön  sağrı  genişliği

    12 ) Baş  uzunluk  endeksi                 : Baş  uzunluğu x 100 / Cidago  yüksekliği

    13 ) Baş  genişlik  endeksi                 : Baş  genişliği x 100 /

     

    Baş  uzunluğu       

    Cidago  yüksekliği  ; cidagonun  en yüksek  noktasıdır.

    Sırt   yüksekliği  ; son  sırt  omurunun  ( processus  spinalisin  )  ucu .

    Sağrı  yüksekliği ; acez  omurlarının  en  yüksek  noktası .

    Kuyruk sokumu  yüksekliği ; kuyruğun  başladığı  nokta.

    Vücut  uzunluğu ;omuz  ucunda (atriculus  huneri ) oturak  yumrusu  ucuna ( tuber  ichii)  kadar  meyilli  bir  hattır.

    Kürekler  arkası genişliği ; kürek  kemiği  arkasında  bir  taraftan  öte  tarafa kadar  kaburga  genişliği

    Kalça  yumruları  arası  ( harkafa ) genişliği ;iki  taraftan  kalça  yumruları  ( tubercoxae )  arası .

    Orta  sağrı  ( hafsala )  genişliği  ; iki  taraftan  kalça  oynağındaki  çıkıntı  noktaları (trochanter  majör  posterior)  arası mesafe

    Oturak  yumruları  arası  ( ilye )  genişliği  ; iki  taraftaki  kemiklerinin  çıkıntı noktaları   ( tuber ichii  ler)  arası .

    Ön  göğüs  genişliği ; omuz  uçlarının  dış  noktaları  (atriculus  humeri )  arası .

    Göğüs  derinliği ; kürek  kemiği  arkasında  cidagonun  en  yüksek  noktasından göğüs  kemiğine  kadar  olan  mesafe .

    Göğüs  çevresi ; Kürekler  arkasından  göğüs  çevresi  ölçü  şeridi  ile  alınır.

    İncik çevresi  ön ( veya  bazen  arka ) inciklerin  ( metacarpus )  en  ince yerinden  alınır.

     

    Ne zaman ölçü alınmalı sorusuna cevap verilecek olursa, kısaca, ölçü  alma zamanının  gereksinmeye göre düzenleneceği söylenebilir. Yetiştiriciler damızlıkçı işletme  olarak  çalışıyorlarsa ve  başarılı  olmak istiyorlarsa  ,  önce  doğumda  sonra sütten   kesimde  olanaklar  el  verirse  6  aylık  ve yaşında  ölçü  alabilirler. Bu  ölçüler yetiştirdikleri  hayvanların  normal  olup  olmadığı konusunda  kendilerine  bilgi  verilir.

     Daha sonra  ilk  aşımda  bir  tartım  ve  doğumda  ölçüm  alınabilir. Boğalar  için  doğum  3-6 ve 12  aylık  ölçümlerle  aşımda  kullanılmaya  başlandığı  zaman  veya  24  aylıkken  yapılabilir. Bu konuda son  söylenecek  fakat  o derece  önemli  olan  husus  hayvanların  tartılmalarıdır.  Hayvanları ölçmek zor ve  külfetli  olabilir.  Ancak her  modern  işletmede  bir  kantar  bulunmalı  ve  yetiştirici  gelişmeyi  izlemek  için  en  fazla  gayreti  göstermelidir.  Hayvanların canlı  ağırlıkları  işkembelerinin  boş  veya  dolu  olmasına  göre  değiştiğinden, en  doğru  şekilde  canlı  ağırlık  tartabilmek  için  sabah  sulanmadan  ve yemlemeden  önce  tartım  alınmalıdır.  Kantar olmadığı durumda sığırlar için hazırlanmış özel şeritler kullanılabilir (Çizelge 1)

      

    Çizelge 1. Holştayn ırkı için göğüs çevresindan canlı ağırlık tahmini 

    Göğüs  çevresi(cm)

    Dişi

    Erkek

    Göğüs  çevresi(cm)

    Dişi

    Erkek

    66

    36

    36

    148

    268

    268

    68

    38

    38

    150

    275

    275

    70

    39

    39

    152

    288

    288

    72

    42

    42

    154

    296

    296

    74

    43

    43

    156

    309

    309

    76

    46

    46

    158

    323

    323

    78

    48

    48

    160

    332

    332

    80

    51

    51

    162

    346

    346

    82

    55

    55

    164

    355

    355

    84

    58

    58

    168

    369

    369

    86

    62

    62

    170

    379

    379

    88

    65

    65

    172

    394

    394

    90

    69

    69

    174

    410

    410

    92

    73

    73

    176

    420

    420

    94

    76

    76

    178

    437

    437

    96

    81

    81

    180

    448

    448

    98

    84

    84

    182

    464

    464

    100

    90

    90

    184

    476

    476

    102

    95

    95

    186

    493

    493

    104

    101

    101

    188

    511

    511

    106

    108

    108

    190

    522

    522

    108

    112

    112

    192

    542

    542

    110

    120

    120

    194

    553

     

    112

    125

    125

    196

    571

     

    114

    133

    133

    198

    583

     

    116

    138

    138

    200

    602

     

    118

    147

    147

    202

    622

     

    120

    155

    155

    204

    634

     

    122

    160

    160

    206

    654

     

    124

    169

    169

    208

    666

     

    126

    174

    174

    210

    685

     

    128

    183

    183

    212

    698

     

    130

    188

    188

    214

    717

     

    132

    197

    197

    216

    736

     

    134

    206

    206

    218

    749

     

    136

    212

    212

    220

    768

     

    138

    221

    221

    222

    781

     

    140

    227

    227

    224

    800

     

    142

    238

    238

    226

    813

     

    144

    245

    245

    228

    832

     

    146

    256

    256

     

     

     

     

     

     

     

  •  

    DİĞER BİLGİLER
    SUT SIGIRCILIĞI-BESLEME
    RASYON HAZIRLAMA
    RASYON PROGRAMLARI
    SUT SIĞIRCILIĞI-ÜREME
    HAYVAN BESLEME - GENEL
    SÜT KALİTESİ
    Site İstatistikleri
    Online: 52
    Günlük: 115
    Aylık: 13959
    Yıllık: 55188
    Toplam: 55188