KİTAPLAR
SUT SIĞIRCILIĞI-YETİŞTİRME
SIGIR BESICILIGI
KEÇİCİLİK
KOYUNCULUK
BROSURLER
SÜRÜ YÖNETİMİ
BİLGİ NOTLARI
ÖĞRENCİ ÇALIŞMALARI
VIDEOLAR
Sinekle mücadele

 

 

Sığır Yetiştiriciliğinde Sinekle Mücadele Problemi

Doç.Dr.Serap GÖNCÜ

 Sinekler gerek  sebep oldukları hastalıklar gerekse verim kayıplarından dolayı sığır yetiştiriciliğinde ekonomik kayıplara neden olmaktadırlar. Bir sığırın herbir yanında 100 sinek veya toplamda sığır üzerinde 200 sinekten fazla sinek varsa ekonomik kayıplar olduğu bildirilmektedir.  Sığır yemini tüketmek yerine sineklerle mücadeleyle uğraşmaktadır. Bu şekilde sinekler boğayı aşımdan alıkoyabilmekte, sağmal ineklerde süt verim kaybı ve canlı ağırlığında azalma ve buzağılarda da sütten kesim ağırlıklarının düşmesine neden olmaktadır. 

 Amerika’da sineklerin yetiştiriciye zararı yılda 876 miyon dolardır. Amerika ve Kanada ‘da yapılan çalışmalarda sinek bulunmayan ortamda tutulan tosunların bu sineklerin  yoğun bir şekilde bulunduğu yerde kalan tosunlara göre 5-8 kg daha fazla canlı ağırlık artışı gösterdikleri belirlenmiştir. Ayrıca buzağıların 5-7 kg daha yüksek sütten kesim ağırlığı gsöeterdikleri belirlenmiştir. Sineklerin rahatsız ettiği ineklerde süt veriminde %20 düşüş olduğu belirlenmiştir.  Düvelerle yapılan bir diğer çalışmada ise sinekle mücadele yapılan biryerde 89 günde, 152 kilo civarına ulaşırken sinekle mücadele yapılmayan yerde 100 kg civarında kaldıkları tespit edilmiştir. Kiloda bu avantaj sağlanırken birde bu düvelerin gebelik ve döl tutmalarında da dolaylıda olsa bir iyileşme olacağı dolayısıyla ekonomik kazancın kilo kaybının önlenmesinden fazla olacağı öne sürülmektedir.

 Ancak sinekte bir çeşit olmayıp Sinek tanımı içerisinde pekçok çeşit girmektedir. Aşağıda  sığır yetiştiriciliğinde problem olan başlıca sineklerin resimleri verilmiştir.

 

 

Karasinek                                                                                         At sineği                                               Geyik sineği

Bu sineklerden bazıları sığırın gözü ağzı burnu çevresinde gezerek buradaki salgılarla beslenerek gözde çeşitli enfeksiyonlara ve rahatsızlıklara neden olmaktadır. Ayırca pembe göz hastalığı etmenlerinin bir sığırdan diğer sığıra taşınmasında da taşıyıcı olmaktadırlar.

 Kanla beslenen diğer sineklerde sığırı rahatsız edip verim düşüklüğüne neden olurken buna ek olarak birde kanla geçen çeşitli hastalıkların sürü içerisinde hızla  yayılmasına neden olmaktadırlar.

 

  

Yüz sineği                                                                                                             Ev sineği                                                                     

Sinekle mücadele, eğer bir sığır üzerinde 200 adetten fazla ( bu sayı bazı çalışmalarda 50 sinek/sığır olarak bildirlmektedir) sinek görülüyorsa sinekle mücadele ekonomik olarak yaplabilir durumdadır. Kullanılacak sinekle mücadele programlarından herhangi birisi bu sayıyı 200 in altına çekecektir. Ancak, sinekler de kullanılan çeşitli sinek öldürücülere karşı direnç geliştirme özelliğindedirler. Bu nedenle kullanılacak ilaçların zaman içnde dönüşümlü olarak kullanılması tavsiye edilmektedir. Unutulmaması gereken önemli bir konuda Sineklerin larvalarının taze gübre yığınlarında üredikleri ve sineklerin büyük çoğunluğun ahırda ve otlaklarda uygun yerleri buldukşlarında çoğalmaya başladıklarıdır.

  

 Ahır sineği                                                                  

 

Sivrisinek

 

 Sinekle mücadelede kullanılan başlıca metotlar, 

 Ahırlar sinek probleminin en çok yaşandığı yerler olup sinekle mücadele için pek çok metot geliştirilmiştir. Özellikle, gübreliklerin çeşitlli sinek öldürücülerle ilaçlanması, çeşitli sinek ölüdürücülerin sinek çekici besinlerle karıştırılıp verilmesi ve duvara, zemine uygulanan ve belirli süre etkisini koruyan sinek öldürücüler ile kağıtlara emdirilmiş sinek öldürücüleri satan çeşitli firmalarda bulmak olasıdır. Yurt dışında bunlara ek olarak,  pekçok metot ve uygulama şekli geliştirilemye devam etmektedir. Kulak küpeleri veya sırt süngerleri sprey ve yem katkıları bunlara örnek olarak verilebilir.

 Ayrıca ahırda hayvanların hergün sürekli geçmek zorunda oldukları mesela su yolu veya yemliklere geçiş gibi yerlerin geçit kısmına yerleşitirlen içinde sinek öldürücü olan torbaların asılmasıda kullanılan bir uygulamadır. Ancak bu torbaların kuru ve sürekli ilaç ile dolu olmasına dikkat edilmesi gerekir.

 Bir diğer metot ise çeşitli mineral yağa karıştırılmış sinek öldürücü sırt süngerlerin kullanımıdır. Buda yine önceki metotda olduğu gibi ahırın geçit kısımlarına yerleştirilmelidir. Bu süngerlerin haftada bir ilaç içeren yağla iyice doymuş hale geldiğinden (4 litre mineral yağ, 6 m uzunluğunda süngere kullanılmalıdır) iyice emin olmak gerekir.

 Hayvanın sırt çizgisine damlatılan sinek ölüdürücülerde söz konusu olup bu ilaçlar 3-4 hafta etkili olmaktadır. Ancak yinede satın alınan ilacın talimatlarına dikkatle uyulmasında fayda vardır.

 Spreylerde sinekle mücadelede kullanılan bir diğer metotdur. Bu spreylerin etkinliği kullanılan ilacın özelliklerine ve içeriğinie  göre değişkenlik göstermektedir.

 Erginlerle mücadele yerine larvaların yok edilmesine yönelik olan yem katkıları uygulaması yeni sinek oluşumunu önlemeyi amaçlamaktadır. Bu metot kullanıldığında komşu veya diğer kaynaklardan gelecek sineklerle mücadele için sienkelrin çıktığı döenmde diğer kontrol metotlarının ayrıca kullanılması gerekebilir.

 Standart hap yutturma tabancası ile hayvana verilebilen irice haplarda sinek öldürücü olarak kullanılmaktadır. Kesin sonuç için bütün sürüye uygulanması gerekemektedir. Bu haplar gübrede yeni sineklerin üremesini önlemektedir.

 Sığır yetiştiriciliğinde belkide en kolay ve etkin sinek öldürücü uygulama metodu sinek öldürücü ilaç ile doyrulmuş kulak küpeleridir. Sığır üzerinde olan sineklerden en çabuk ve etkili şekilde kurtulma yolu bu küpeler olmaktadır.  Yapılan bazı uygulamalarda küpe takıldıktan 15 dakika sonra sineklerin sığırın vücudunu terk ettiği bildirilmektedir. Etkin çözüm için sineklerin çoğalma mevsimi başlangıcında sığırın her iki kulağınada küpelerin takılması gerekir. Bu tüm sineklerin yoğun olduğu dönemde etkili sonuç verecektir.

İki tip kulak küpesi olup fark,  aktif bileşen olarak Organophosphate veya Pyrethroid kullanmasıdır. Bu metotda da tüm sürüdeki tüm hayvanalara uygulama yapılması gereklidir.

 Hangi metot olursa olsun uygulanacak sinekle mücadele programında dikkat edilmesi gereken dört temel nokta vardır. 

  1. Satın almadan önce iyi bir piyasa araştırması yaparak ve uzman görüşü alın.
  2. Mevcut sineklere daha önce mücadele yapılıp yapılmadığı ve yapıldı ise kullanılan ilaç ve etken maddenin bilinmesi direnç gelişip gelişmedinin kontrolü açısından çok büyük önem arz etmektedir.
  3. Uyarı, önlem ve kullanım talimatlarına kesinlikle uyulmalıdır. Kullanılan sinek öldürücüler, çocuklar, diğer hayvanlar ve çalışanlar için toksik özellikte olabilmektedir. Belirtilen doz ve uygulama şeklinden farklı bir uygulama hassas hayvanlarda zehirlenmelere neden olabilir.
  4.  Kullanılan sinek öldürücülerin vücutta kalma süresi ve geri alınma süreleri konusunda bildirilen talimata kesinlikle uyulmalıdır.

 Bu sineklerin başlıca üreme yeri ise, bozulmuş yemler, çeşitli organik atıklar, gübre ve gübreliklerdir. Ayrıca sinekler yumurtalarını bırakmak için gübre ve diğer bazı materyale gerek duyarlar. Gübrenin ahırdan toplanıp çekilmesi ve uygun şekilde depolanması ile sinek probleminin büyük kısmı ortadan kalkmış olacaktır.

Ahırda eğer iyi değerlendirilir ve işlenme olanağı bulunursa para demek olan gübre dikkate alınıp gerekli önlemler alınmadığı için Ülkemizde problem kaynağı olarak görülmektedir. Oysa gübrenin çok değerli bir şekle dönüştürülmemesi için hiç bir neden yoktur. Ahırda gübre ve gübrelik konusu ile üretilen gübreni biyogaz, katı gübre ve sıvı gübre fotmlarına dönüştürülemsi için gerekli teknikler bugün için gelişmiş düzeydedir. Bu konuda da uzman görüşler ile başarılı uygulamalar yapıldığı bilinmektedir.

DİĞER BİLGİLER
SUT SIGIRCILIĞI-BESLEME
RASYON HAZIRLAMA
RASYON PROGRAMLARI
SUT SIĞIRCILIĞI-ÜREME
HAYVAN BESLEME - GENEL
SÜT KALİTESİ
Site İstatistikleri
Online: 61
Günlük: 124
Aylık: 13968
Yıllık: 55197
Toplam: 55197